Biskup z Krajny - Franciszek Ksawery Rydzyński

Przyszły biskup chełmiński urodził się 13 lipca 1734 w Wyrzysku. Jego życie zdominowała służba Bogu, co było następstwem przyjęcia święceń kapłańskich 17 listopada 1757 roku. Jego kariera duchowna osiągnęła szczyt 18 września 1780 roku, kiedy to został mianowany biskupem pomocniczym poznańskim, otrzymując tytularną diecezję Nilopolis. Cztery miesiące później biskup Antoni Onufry Okęcki udzielił mu sakry biskupiej. Kolejnym etapem w jego karierze było objęcie funkcjo biskupa chełmińskiego, co miało miejsce 10 października 1795 roku (ingres do katedry miał miejsce 17 września 1796 roku).

Biskupowi Rydzyńskiego przyszło żyć w burzliwych czasach. Mowa bowiem o okresie, w którym dogorywała I Rzeczpospolita. Jej ostateczny kres położył ostatecznie III rozbiór Polski. Oczywiście ówczesne elity raz po raz stawały przed ogromnym dylematem, bo wybór był jedynie między dwoma opcjami, sprzeciw lub lojalnościowa postawa wobec zaborców. Biskup Rydzyński wybrał drugą opcję. 7 maja 1793 roku złożył hołd Królowi Pruskiemu. Odbyło się to w bardzo uroczystej formie. W mowie poddańczej mówił m.in. „Stan duchowny, którego imieniem dziś do Ciebie przemawiam Pana nad Pany rządząc się prawidłem, nie umie jak Tobie być wierny, Tobie być posłuszny, milionami obywateli, na którymi dziś zaczynasz panować, składają Ci serc swoich ofiary, oddaj im nawzajem serce Twoje, niech znajdą opiekę w Ojcowskiej Twojej miłości. Przyjmij nas jako dzieci wzrastające na Łonie Twoim, kieruj nami ku prawdziwemu naszemu uszczęśliwieniu, pozwól kosztować słodkich owoców nadziei naszej, w której czystym i ochotnym sercem wierności i posłuszeństwa wykonamy przysięgę”.

Tak spolegliwe słowa mogą sugerować, że biskup Rydzyński daleki był od patriotycznych uniesień. Jego późniejsza postawa dowodzi jednak, że tak nie było. Mowa zwłaszcza o okresie napoleońskim i związanymi z nim nadziejami na odzyskanie niepodległości. Biskup Rydzyński pełnił funkcje senatora Księstwa Warszawskiego. Poparł również ogłoszony 28 czerwca 1812 r. Akt Konfederacji Generalnej, której celem było odzyskanie niepodległości. 78 letni Rydzyński w liście do duchownych napisał m.in. „Niepodobno, aby stan duchowny, który zawsze dzielił miłość i swobody Ojczyzny, w teraźniejszej chwili dobrej jej sprawie równo z innymi stanami nie miał się poświęcić. Nawoływał do zgłaszania akcesów do konfederacji oraz głoszenia nauk patriotycznych ludowi. Kapituła chełmińska, na której stał czele, przystąpiła do niej 12 lipca. Poparła też Napoleona i jego wyprawę na Moskwę.

Biskup Rydzyński w latach 1795-1814 rezydował w swoich dobrach rodowych położonych  w Nieżychowie na Krajnie (gm. Białośliwie), skąd zarządzał podległą jemu diecezją. W swoim dworku miał nawet prywatną kaplicę, na której budowę uzyskał zgodę od papieża. W ciągu swego życia odznaczony był m.in. Orderem Świętego Stanisława (1780) i pruskim Orderem Orła Czerwonego (1793). Zmarł 16 października 1814 w Nieżychowie. Początkowo spoczywał w kościele parafialnym w Chodzieży, później jego szczątki przeniesiono do katedry pelplińskiej.

źródła:

wielkopolska biblioteka cyfrowa sygn.3801

E.M. Ziółek, OJCZYZNA Z POPIOŁÓW POWSTAŁA! – WYPRAWA NA MOSKWĘ 1812 R. W LISTACH PASTERSKICH BISKUPÓW I WYBRANYCH KAZANIACH, II Katedra Historii Nowożytnej, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II