Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
sobota, 21 listopada 2026 05:50

Gdy przykazań brak dziesięciu - śmierć nazistów

Podziel się
Oceń

Historia Krajny zna szereg wydarzeń, które we współczesnych czasach byłyby kwalifikowane jako przykłady nietolerancji. Ich negatywnymi bohaterami byli z reguły miejscowi Niemcy. Czasami spotykała ich za to kara, która nie była wymierzana ludzką ręką. Tak stało się w 1938 roku w Krajence.
Gdy przykazań brak dziesięciu - śmierć nazistów
Krajenka,

Lata 30. XX wieku charakteryzowały się wzrostem nastrojów antysemickich w administrowanej przez Niemców części Krajny. Wspominali o tym Żydzi, którym udało się przeżyć wojenną gehennę (np. Siegbert Wilzig). Wskazują na to również powszechnie znane fakty historyczne. Przykładem zniszczenie synagogi w Złotowie, które miało miejsce w październiku 1938 roku, a wiec jeszcze przed tzw. „Kryształową Nocą” (pogrom Żydów w Niemczech, zainicjowany przez władze państwowe w nocy z 9 na 10 listopada 1938 r). Współodpowiedzialnym za zniszczenie złotowskiej synagogi był m.in. starosta złotowski dr Friedrich Ackmann. 

Podobnie tragiczny los spotkał żydowski dom modlitwy w Krajence. Wiele wskazuje, że z jego historią wspólny mianownik miały nienawistne zachowania wobec chrześcijan. Relacje mieszkańców Krajenki wskazują bowiem, że „na początku listopada 1938 roku (czyli na krótko przed „Kryształową Nocą”) miejscowi aktywiści: Manke, Kroger, Schtoike i Warminski ścięli dwa przydrożne krzyże". Jeden koło plebanii, drugi przy wyjeździe z miasta w kierunku Złotowa. Niewykluczone też, że mieli jakiś udział w spaleniu żydowskiej synagogi. Rzecz jasna to tylko domniemanie.

Tak o przebiegu „Kryształowej Nocy” w Krajence, informował ówczesny starosta złotowski. "Miała dzisiaj miejsce w godzinach rannych akcja przeciwko Żydom. Najpierw wczesnym rankiem nieznani sprawcy powybijali szyby witryn sklepowych, jednocześnie została podpalona synagoga w Krajence. Około godziny 3:30 otrzymałem telefon od dra Seekela, kierownika komisariatu policji granicznej w Złotowie, który przekazał mi w dosłownym brzmieniu zarządzenie Gestapo. Zgodnie z tym zarządzeniem wszyscy Żydzi – mężczyźni mieli zostać natychmiast aresztowani... Synagoga w Krajence spłonęła doszczętnie".

Epilog zniszczenia synagogi w Krajence dopisało tragiczne zdarzenie. 13 listopada Manke, Kroger, Schtoike i Warminski świętowali w restauracji usytuowanej w rynku. Ich kompanami od kieliszka byli czterej funkcjonariusze SS z Piły. Libacja odbywała się m.in. w czasie, w którym odbywało się nabożeństwo w pobliskim zborze luterańskim (obecnie kościół św. Józefa.  Mocno pijani biesiadnicy przeklinali i naśmiewali się z wiary w Boga. Później, z racji niedalekiej odległości od świątyni, ubliżali wiernym opuszczającym ewangelicki zbór. Kiedy rynek już opustoszał, funkcjonariusze z Piły wsiedli do terenowego samochodu i ruszyli w kierunku Piły. Tuż po wyjeździe z Krajenki kierowca nie opanował pędzącego z dużą prędkością samochodu, zjechał na lewe pobocze drogi i po uderzeniu w drzewo stoczył się ze skarpy. Funkcjonariusze SS zginęli. Właśnie w ten tragiczny sposób zakończyło się świętowanie „Kryształowej Nocy” w Krajence i ubliżanie Panu Bogu.

Piotr Janusz Tomasz

(Krajenka, [email protected])

 

źródła:

Relacje: Agnieszki Ceranek, Heleny Kokowskiej, Bernarda Kokowskiego (Wojciech Kokowski, Polskie Szeregi na Ziemi Złotowskiej, s.197)

A. Czarnik, Ruch hitlerowski na pomorzu zachodnim 1933 – 1939, Poznań 1969, s. 125 - 126


Napisz komentarz

Komentarze

Co to??? 26.10.2023 07:49 PM
Naziści z Nazistanu????

Temperatura: -1°C Miasto: Złotów

Ciśnienie: 1007 hPa
Wiatr: 14 km/h

Reklama Marcin Porzucek - Poseł na Sejm RP
KOMENTARZE
Autor komentarza: Dekabakszysz Treść komentarza: Jest jeszcze jedna, niezwykle istotna kwestia dotycząca kosztów, jakie wszyscy ponosimy jako mieszkańcy. Chodzi o inwestycje, roboty zewnętrzne oraz zlecenia na różnego rodzaju usługi. To delikatny temat, ale wszystko wskazuje na to, że właśnie w tym obszarze „ucieka” ze spółdzielni najwięcej pieniędzy choć procentowo kwota ta nie jest tajemnicą. Utarła się i jest stała dla wszystkich, którzy wchodzą do tej gry. Uważam, że mieszkańcy – lub powołana spośród nas komisja społeczna na zasadzie społecznego audytu – powinni przyjrzeć się dokumentacji, przetargom i kosztorysom wykonywanych prac,szczególnie wykonawcom. Po tej wiedzy dotrzeć i prosto z mostu porozmawiać z przedsiębiorcami o tej sprawie. Zapewniam, że nikt już z tego nie robi tajemnicy. W środowisku biznesowym krąży na temat funkcjonowania naszej spółdzielni wiele niepokojących opinii. Mówi się wprost o „innym świecie” i mechanizmach, które sztucznie podrażają realizację usług dla SM Złotów. Dotarcie do tych informacji nie jest trudne – wymaga jedynie chęci, wglądu w dokumenty i spokojnej rozmowy z ludźmi z branży, którzy sami mają już dość obecnych standardów. Czas najwyższy sprawdzić, na co dokładnie idą nasze pieniądze. Data dodania komentarza: 20.11.2026, 21:15 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast Autor komentarza: Ataki Treść komentarza: radna jeszcze kilkanaście miesięcy a totem pozostanie po niej wspomnienie małej wrednej zarozumiałej i z rozumkiem ptaszka paskudy Data dodania komentarza: 20.11.2026, 15:34 Źródło komentarza: Konflikt wokół salonu fryzjerskiego w Złotowie Autor komentarza: Pere pere perełeczka Treść komentarza: Dziwne co? zamiast o star-linkach, dronach nalatujących Polskę. Oni tu kuźwa piszą o jakimś konflikcie gdzie stroną jest zwykły mały przedsiębiorca w kontrze starostwo powiatowe i radna z rządzącego układu. Data dodania komentarza: 20.11.2026, 14:11 Źródło komentarza: Konflikt wokół salonu fryzjerskiego w Złotowie Autor komentarza: herrflick Treść komentarza: Podobno "Złotowski szeryf" już zajmuje się panią radną Data dodania komentarza: 20.11.2026, 11:59 Źródło komentarza: Konflikt wokół salonu fryzjerskiego w Złotowie Autor komentarza: Jacek Treść komentarza: no tu poruszaja tematy nie wygodne co inne portale nie pisza bo siedza i pija kawe z urzednikami albo graja w tenisa z prezesami, wiec nie beda sobie bruzdzic Data dodania komentarza: 20.11.2026, 06:22 Źródło komentarza: Konflikt wokół salonu fryzjerskiego w Złotowie Autor komentarza: Fryzjereczka Treść komentarza: Myślę, że warto znać całą sytuację, zanim wyciągnie się takie wnioski. Ja na osobę mieszkającą nade mną nigdy nie składałam skarg, mimo że również musiałam dostosowywać się do różnych hałasów i zachowań. Starałam się wykazywać zrozumienie i normalnie funkcjonować. Ja dopiero od 30 października zaczęłam się bronić, ponieważ ile można ustępować i godzić się na wszystko? Prowadzę niewielki, jednoosobowy salon fryzjerski. To nie jest zakład produkcyjny ani miejsce generujące uciążliwy hałas. Trudno oczekiwać, że usługa fryzjerska będzie wykonywana w całkowitej ciszy. Można wyciszyć maszynkę, ale nie da się przecież wyeliminować każdego dźwięku z normalnie funkcjonującego lokalu usługowego. Dostając mieszkanie z miasta w kamienicy, bezpośrednio nad lokalem usługowym, trzeba liczyć się z tym, że w godzinach jego funkcjonowania mogą być słyszalne odgłosy związane z prowadzoną działalnością. Nie zaczepiam nikogo bez powodu. Po prostu przyszedł moment, w którym zamiast ciągle się dostosowywać i przyjmować kolejne skargi, zaczęłam również reagować na sytuację, która dotyczy mnie i mojej pracy. To chyba zasadnicza różnica. :) Data dodania komentarza: 20.11.2026, 05:37 Źródło komentarza: Konflikt wokół salonu fryzjerskiego w Złotowie