Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
wtorek, 17 listopada 2026 04:35

Gdy przykazań brak dziesięciu - śmierć nazistów

Podziel się
Oceń

Historia Krajny zna szereg wydarzeń, które we współczesnych czasach byłyby kwalifikowane jako przykłady nietolerancji. Ich negatywnymi bohaterami byli z reguły miejscowi Niemcy. Czasami spotykała ich za to kara, która nie była wymierzana ludzką ręką. Tak stało się w 1938 roku w Krajence.
Gdy przykazań brak dziesięciu - śmierć nazistów
Krajenka,

Lata 30. XX wieku charakteryzowały się wzrostem nastrojów antysemickich w administrowanej przez Niemców części Krajny. Wspominali o tym Żydzi, którym udało się przeżyć wojenną gehennę (np. Siegbert Wilzig). Wskazują na to również powszechnie znane fakty historyczne. Przykładem zniszczenie synagogi w Złotowie, które miało miejsce w październiku 1938 roku, a wiec jeszcze przed tzw. „Kryształową Nocą” (pogrom Żydów w Niemczech, zainicjowany przez władze państwowe w nocy z 9 na 10 listopada 1938 r). Współodpowiedzialnym za zniszczenie złotowskiej synagogi był m.in. starosta złotowski dr Friedrich Ackmann. 

Podobnie tragiczny los spotkał żydowski dom modlitwy w Krajence. Wiele wskazuje, że z jego historią wspólny mianownik miały nienawistne zachowania wobec chrześcijan. Relacje mieszkańców Krajenki wskazują bowiem, że „na początku listopada 1938 roku (czyli na krótko przed „Kryształową Nocą”) miejscowi aktywiści: Manke, Kroger, Schtoike i Warminski ścięli dwa przydrożne krzyże". Jeden koło plebanii, drugi przy wyjeździe z miasta w kierunku Złotowa. Niewykluczone też, że mieli jakiś udział w spaleniu żydowskiej synagogi. Rzecz jasna to tylko domniemanie.

Tak o przebiegu „Kryształowej Nocy” w Krajence, informował ówczesny starosta złotowski. "Miała dzisiaj miejsce w godzinach rannych akcja przeciwko Żydom. Najpierw wczesnym rankiem nieznani sprawcy powybijali szyby witryn sklepowych, jednocześnie została podpalona synagoga w Krajence. Około godziny 3:30 otrzymałem telefon od dra Seekela, kierownika komisariatu policji granicznej w Złotowie, który przekazał mi w dosłownym brzmieniu zarządzenie Gestapo. Zgodnie z tym zarządzeniem wszyscy Żydzi – mężczyźni mieli zostać natychmiast aresztowani... Synagoga w Krajence spłonęła doszczętnie".

Epilog zniszczenia synagogi w Krajence dopisało tragiczne zdarzenie. 13 listopada Manke, Kroger, Schtoike i Warminski świętowali w restauracji usytuowanej w rynku. Ich kompanami od kieliszka byli czterej funkcjonariusze SS z Piły. Libacja odbywała się m.in. w czasie, w którym odbywało się nabożeństwo w pobliskim zborze luterańskim (obecnie kościół św. Józefa.  Mocno pijani biesiadnicy przeklinali i naśmiewali się z wiary w Boga. Później, z racji niedalekiej odległości od świątyni, ubliżali wiernym opuszczającym ewangelicki zbór. Kiedy rynek już opustoszał, funkcjonariusze z Piły wsiedli do terenowego samochodu i ruszyli w kierunku Piły. Tuż po wyjeździe z Krajenki kierowca nie opanował pędzącego z dużą prędkością samochodu, zjechał na lewe pobocze drogi i po uderzeniu w drzewo stoczył się ze skarpy. Funkcjonariusze SS zginęli. Właśnie w ten tragiczny sposób zakończyło się świętowanie „Kryształowej Nocy” w Krajence i ubliżanie Panu Bogu.

Piotr Janusz Tomasz

(Krajenka, [email protected])

 

źródła:

Relacje: Agnieszki Ceranek, Heleny Kokowskiej, Bernarda Kokowskiego (Wojciech Kokowski, Polskie Szeregi na Ziemi Złotowskiej, s.197)

A. Czarnik, Ruch hitlerowski na pomorzu zachodnim 1933 – 1939, Poznań 1969, s. 125 - 126


Napisz komentarz

Komentarze

Co to??? 26.10.2023 07:49 PM
Naziści z Nazistanu????

Temperatura: 6°C Miasto: Złotów

Ciśnienie: 997 hPa
Wiatr: 17 km/h

Reklama Marcin Porzucek - Poseł na Sejm RP
KOMENTARZE
Autor komentarza: Eva Latte Treść komentarza: To nie jest sztuka . To obrzydliwy prymityw . Jeszcze powinna namalować kupę jaką zrobiła po obiedzie . Data dodania komentarza: 16.11.2026, 21:02 Źródło komentarza: Acne vulgaris Wernisaż wystawy Magdaleny Oksińskiej Autor komentarza: Zbiorowośc wspólnie podzielona Treść komentarza: To ciekawe zagadnienie, GAPex wydał zgodę ale jego sympatie są juz skierowane przeciwnie do Pieniążaka. To człowiek obozu Koronkiewicza i tak żaczyna juz być prezentowany. Generalnie SM Piast jest dobrem wspólnym dwóch scierających się układów samorządowych. Ze względu, ze jest o ulęgałaka tych samych ludzi podzielonych przez zachłyst władzy. SM zatem stanowi inkubator dla środowiska postwełniakowego ogółem. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 17:54 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast Autor komentarza: Do Majtasa Treść komentarza: "to nie wypisywałbyś" Data dodania komentarza: 16.11.2026, 17:36 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast Autor komentarza: Marek Treść komentarza: Chodziło Ci raczej o to, że „NIE wypisywałby”… Tak czy inaczej mam wrażenie, że ten komentarz i podobne głosy pochodzą od osób, którym nagłaśnianie tego tematu nie jest na rękę. Przeniesienie walnego zgromadzenia na przyszły rok i podzielenie go na tury może sprzyjać wyciszeniu dyskusji oraz osłabieniu presji ze strony mieszkańców. Daje też prezesowi czas na działania ocieplające wizerunek. Pytanie tylko, czy będą one finansowane z pieniędzy spółdzielców i czy mieszkańcy dowiedzą się, ile za nie zapłacili. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 16:29 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast Autor komentarza: Do Majtasa Treść komentarza: Jakbyś był po stronie zbuntowanych, to wypisywałbyś tego rodzaju manipulacji, cwaniaczku Data dodania komentarza: 16.11.2026, 16:07 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast Autor komentarza: kos Treść komentarza: Jeśli to jedynie rada nadzorcza może odwołać buczka, to warto sprawdzic kto jest w jej strukturach i kto tam moze być na usługach prezesa Data dodania komentarza: 16.11.2026, 16:02 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast