Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
poniedziałek, 16 listopada 2026 13:49

Pacyfikacja Michniowa - epizod z życiorysu Jana Bieli

Podziel się
Oceń

Począwszy od 1945 roku Krajnę zaczęły zasiedlać osoby, które wcześniej mieszkały na wschodnich i centralnych terenach II Rzeczpospolitej. Nowi osadnicy przywozili ze sobą nie tylko ciężki bagaż z osobistymi rzeczami, ale często także ogromny balast tragicznych wspomnień z okresu II wojny światowej. Jedną z takich osób był Jan Biela z Krajenki, który był naocznym świadkiem zbrodni w Michniowie.
Pacyfikacja Michniowa - epizod z życiorysu Jana Bieli
Krajenka - park założony przez Jana Bielę

Autor: Piotr Tomasz

W katalogu niemieckich represji szczególne miejsce, ze względu na swoją brutalność, zajmują pacyfikacje polskich miejscowości. Naukowcy szacują, że na dawnych terenach II Rzeczpospolitej ich ofiarą padło ponad 10 tys. wsi, w tym w 900. z nich dokonano zabójstwa od kilku do kilkuset mieszkańców. Polskim symbolem niemieckiego okrucieństwa stała się pacyfikacja świętokrzyskiej miejscowości Michniów. Jednym z jej naocznych świadków był Jan Biela – po wojnie ceniony w powiecie złotowskim nauczyciel (Górzna, Krajenka), pomysłodawca i założyciel parku szkolnego przy ulicy Bydgoskiej w Krajence.

W spisanych wiele lat po tragedii wspomnieniach napisał: "12 i 13 lipca 1943 roku, to dni, których nie zapomnę do śmierci, widziałem i przeżyłem piekło na ziemi". Nie było w tych słowach przesady. Preludium do tej tragedii stanowił donos do gestapo. Mowa w nim była o tym, że mieszkańcy wsi współpracują z polskim ruchem oporu. Właśnie z tego powodu 12 lipca 1943 roku w Michniowie zjawiła się niemiecka ekspedycja karna. Bilans jej zbrodniczej działalności to 102 zamordowane osoby, w tym 95 mężczyzn w wieku od 16 do 63 lat, 5 dzieci w wieku od 5 do 15 lat i 2 kobiety (44 i 48 lat). Wszystkie kobiety i dzieci zginęły od kul bądź pchnięć bagnetem. 23 mężczyzn zastrzelono, pozostali zginęli zamknięci w stodołach i spaleni żywcem.

Jan Biela, naoczny świadek tej pacyfikacji, tak wspominał jej przebieg: "Między godziną 10-tą a 11-tą weszło do naszego domu kilku żandarmów z mężczyzną w średnim wieku, który był urzędnikiem gminy Suchedniów. Nie znałem tego człowieka, ale dziś wiem, że był to niejaki Kaczmarek, wysiedleniec z poznańskiego, mieszkający u jakiejś rodziny w Michniowie. Nam kazano wyjść z domu. Po kilku minutach mężczyznę tego, popychając kolbami i kłując bagnetami wyprowadzili przed dom. Jeden z żandarmów, narzędziem przypominającym mi tłuczek do mięsa z okrągłą końcówką pokrytą długimi ostrymi kolcami, uderzył mężczyznę w tył głowy. Ten zachwiał się a oprawca powtórzył cios. Do dziś pamiętam tę roztrzaskaną czaszkę wylewający się z niej mózg, strumienie krwi i drgające w konwulsjach ciało. Był to widok okropny".

Równie przerażający jest kolejny fragment relacji Jana Bieli. "Czterech z nich (żandarmów), podeszło do ściany domu sąsiada, wyciągnęli z plecaka dwie flaszki alkoholu, wypili go a następnie z uśmiechem na twarzach, przechodząc między rzędami leżących mężczyzn, strzelali do nich w tył głowy. Trwało to krótko – kilka, może kilkanaście minut. Nie wszystkich kule śmiertelnie trafiały. Wielu zostało postrzelonych. Ciała poczęły drgać i prężyć się. Słyszałem krzyki i błagalne prośby do Boga, lecz nikt nie żebrał o litość. Po dokonanej egzekucji, ustawionym pod płotem mężczyznom kazali wnosić ciała do stodoły, po czym przy użyciu karabinów wepchnęli żywych do środka. Jeden z żandarmów zamknął wrota, drugi rzucił butelkę z benzyną i granat".

W reakcji na okrucieństwo Niemców stacjonujący w pobliżu oddział AK pod dowództwem Jana Piwnika „Ponurego” przeprowadził akcję odwetową. Wybór padł na niemiecki pociąg. Po jego zatrzymaniu (około 1 km od Michniowa) partyzanci oddali kilka serii strzałów w kierunku wagonów z napisem „nur für Deutsche”. Na odchodne umieścili też napis: „Zemsta za Michniów”.

Jan Biela nie był świadkiem kolejnej pacyfikacji Michniowa, która stanowiła reakcję na odwet partyzantów. Ocalenie zawdzięczał temu, że w porę opuścił wieś wraz z najbliższą rodziną. W wyniku kolejnej pacyfikacji miejscowość została doszczętnie spalona przez Niemców, którzy zamordowali niemal wszystkich jej mieszkańców. Ponadto dokonali grabieży mienia. Łącznie w dniach 12 - 13 lipca 1943 roku zostało zamordowanych 204 mieszkańców tej świętokrzyskiej wsi (102 mężczyzn, 54 kobiety i 48 dzieci). Najmłodszą ofiarą niemieckich zbrodni był dziewięciodniowy Stefan Dąbrowa.

 

1 J. Gapys, Pacyfikacje i eksterminacja wsi polskich na terenie Generalnego Gubernatorstwa, martyrologiawsipolskich.pl, dostęp: 20 września 2019

2 Jan Biela po wojnie pracował jako nauczyciel w szkołach podstawowych w Górznie oraz Krajence.

3 J. Biela, Michniowska Golgota, wspomnienia spisane w 2002 roku, kopia maszynopisu w zbiorach autora

4 E. Kołomańska, Michniów w okresie II wojny światowej, www.martyrologiawsipolskich.pl, dostęp: 20 września 2019

5 J. Biela, Michniowska Golgota, wspomnienia spisane w 2002 roku, kopia maszynopisu w zbiorach autora

6 Tamże.


Napisz komentarz

Komentarze

Temperatura: 8°C Miasto: Złotów

Ciśnienie: 998 hPa
Wiatr: 16 km/h

Reklama Marcin Porzucek - Poseł na Sejm RP
KOMENTARZE
Autor komentarza: Brookly Fab Treść komentarza: I am super excited this very moment indeed Dr Dominion is truly a good man, i doubted him from the beginning but right now i can trust him with my all because he has put a beautiful smile on my face and change my life from struggle to millionaire, what would i have done without him, just few months ago i was struggling wondering what would my life turn into, now i am here sharing a wonderful testimony of my life, after i explained my whole situation to him he took me as his own daughter and removed my family from shame, he prepared a winning spell for me with true sincerity and gave me a winning number to play and that was how i won that jackpot, Dr Dominion took away my shame, my pain and my worries, what a humble man with a heart of gold, thank you so much i am very grateful for what you have done for me, should you have any interest in giving it a try or going through any difficulties i think he is the right man to talk to and i believe he can help phone: +12059642462 Data dodania komentarza: 16.11.2026, 13:13 Źródło komentarza: Acne vulgaris Wernisaż wystawy Magdaleny Oksińskiej Autor komentarza: Brookly Fab Treść komentarza: I am super excited this very moment indeed Dr Dominion is truly a good man, i doubted him from the beginning but right now i can trust him with my all because he has put a beautiful smile on my face and change my life from struggle to millionaire, what would i have done without him, just few months ago i was struggling wondering what would my life turn into, now i am here sharing a wonderful testimony of my life, after i explained my whole situation to him he took me as his own daughter and removed my family from shame, he prepared a winning spell for me with true sincerity and gave me a winning number to play and that was how i won that jackpot, Dr Dominion took away my shame, my pain and my worries, what a humble man with a heart of gold, thank you so much i am very grateful for what you have done for me, should you have any interest in giving it a try or going through any difficulties i think he is the right man to talk to and i believe he can help Email: [email protected] website: dominionlottospell.wixsite.com/dr-dominion phone: +12059642462 Data dodania komentarza: 16.11.2026, 13:12 Źródło komentarza: Acne vulgaris Wernisaż wystawy Magdaleny Oksińskiej Autor komentarza: tenisowy brat Treść komentarza: A potem urządzają w magazynie zakrapiane imprezy, na których leje się alkohol i pali się trawę w najlepsze, aż huk niesie się po całej okolicy. Wystarczy sobie wyobrazić, jakimi pieniędzmi muszą tam obracać, skoro Leszczyński na zamkniętej grupie każe zrzucać się z towarzystwem na taką libację raptem po stówie od głowy. Dokładnie tak to teraz wyglądało. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 10:42 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast Autor komentarza: roller coaster Treść komentarza: Buczek rozegra Was liczbą kandydatów. Na każde zebranie zaprosi swoich zdyscyplinowanych ludzi, którzy zgłoszą wielu kandydatów, przez co Wasze głosy się rozbiją. Potem powstanie artykuł jak mniemam, opublikowany już tylko na portalu złotowskie.pl, bo papierowa gazeta do tego czasu upadnie. Będą w nim pisać o przegranej „bojówce” ludzi, którzy zbuntowali nieświadomych mieszkańców i doprowadzili do katastrofy. A potem padnie argument, że w związku z tą sytuacją trzeba zacisnąć pasa i odrobić koszty wyborów – i wszystko wróci do starej normy. Data dodania komentarza: 16.11.2026, 10:37 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast Autor komentarza: nie mogę Treść komentarza: Dodatkowo zatrudniony na etacie hydraulika, latał w godzinach pracy po mieszkaniach i rozdawał jakieś zaproszenia na imprezy. Także spółdzielcy z kieszeni zapłacili mu za ciepłą kampanię przez ponad 2 lata Data dodania komentarza: 16.11.2026, 10:31 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast Autor komentarza: Qwerty Treść komentarza: Jak ludzie chcieli zarezerwować termin spotkania na złotowiwnce to nie było takiej możliwości. Ale jak maharadża von Buczek chciał 5 terminów na spotkanie to nie ma problemu, cyk i załatwione.Dziękujemy panie burmistrzu! ( Obecny burmistrz to były podwładny maharadży). Data dodania komentarza: 15.11.2026, 12:32 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast