Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
sobota, 21 listopada 2026 20:05

Pacyfikacja Michniowa - epizod z życiorysu Jana Bieli

Podziel się
Oceń

Począwszy od 1945 roku Krajnę zaczęły zasiedlać osoby, które wcześniej mieszkały na wschodnich i centralnych terenach II Rzeczpospolitej. Nowi osadnicy przywozili ze sobą nie tylko ciężki bagaż z osobistymi rzeczami, ale często także ogromny balast tragicznych wspomnień z okresu II wojny światowej. Jedną z takich osób był Jan Biela z Krajenki, który był naocznym świadkiem zbrodni w Michniowie.
Pacyfikacja Michniowa - epizod z życiorysu Jana Bieli
Krajenka - park założony przez Jana Bielę

Autor: Piotr Tomasz

W katalogu niemieckich represji szczególne miejsce, ze względu na swoją brutalność, zajmują pacyfikacje polskich miejscowości. Naukowcy szacują, że na dawnych terenach II Rzeczpospolitej ich ofiarą padło ponad 10 tys. wsi, w tym w 900. z nich dokonano zabójstwa od kilku do kilkuset mieszkańców. Polskim symbolem niemieckiego okrucieństwa stała się pacyfikacja świętokrzyskiej miejscowości Michniów. Jednym z jej naocznych świadków był Jan Biela – po wojnie ceniony w powiecie złotowskim nauczyciel (Górzna, Krajenka), pomysłodawca i założyciel parku szkolnego przy ulicy Bydgoskiej w Krajence.

W spisanych wiele lat po tragedii wspomnieniach napisał: "12 i 13 lipca 1943 roku, to dni, których nie zapomnę do śmierci, widziałem i przeżyłem piekło na ziemi". Nie było w tych słowach przesady. Preludium do tej tragedii stanowił donos do gestapo. Mowa w nim była o tym, że mieszkańcy wsi współpracują z polskim ruchem oporu. Właśnie z tego powodu 12 lipca 1943 roku w Michniowie zjawiła się niemiecka ekspedycja karna. Bilans jej zbrodniczej działalności to 102 zamordowane osoby, w tym 95 mężczyzn w wieku od 16 do 63 lat, 5 dzieci w wieku od 5 do 15 lat i 2 kobiety (44 i 48 lat). Wszystkie kobiety i dzieci zginęły od kul bądź pchnięć bagnetem. 23 mężczyzn zastrzelono, pozostali zginęli zamknięci w stodołach i spaleni żywcem.

Jan Biela, naoczny świadek tej pacyfikacji, tak wspominał jej przebieg: "Między godziną 10-tą a 11-tą weszło do naszego domu kilku żandarmów z mężczyzną w średnim wieku, który był urzędnikiem gminy Suchedniów. Nie znałem tego człowieka, ale dziś wiem, że był to niejaki Kaczmarek, wysiedleniec z poznańskiego, mieszkający u jakiejś rodziny w Michniowie. Nam kazano wyjść z domu. Po kilku minutach mężczyznę tego, popychając kolbami i kłując bagnetami wyprowadzili przed dom. Jeden z żandarmów, narzędziem przypominającym mi tłuczek do mięsa z okrągłą końcówką pokrytą długimi ostrymi kolcami, uderzył mężczyznę w tył głowy. Ten zachwiał się a oprawca powtórzył cios. Do dziś pamiętam tę roztrzaskaną czaszkę wylewający się z niej mózg, strumienie krwi i drgające w konwulsjach ciało. Był to widok okropny".

Równie przerażający jest kolejny fragment relacji Jana Bieli. "Czterech z nich (żandarmów), podeszło do ściany domu sąsiada, wyciągnęli z plecaka dwie flaszki alkoholu, wypili go a następnie z uśmiechem na twarzach, przechodząc między rzędami leżących mężczyzn, strzelali do nich w tył głowy. Trwało to krótko – kilka, może kilkanaście minut. Nie wszystkich kule śmiertelnie trafiały. Wielu zostało postrzelonych. Ciała poczęły drgać i prężyć się. Słyszałem krzyki i błagalne prośby do Boga, lecz nikt nie żebrał o litość. Po dokonanej egzekucji, ustawionym pod płotem mężczyznom kazali wnosić ciała do stodoły, po czym przy użyciu karabinów wepchnęli żywych do środka. Jeden z żandarmów zamknął wrota, drugi rzucił butelkę z benzyną i granat".

W reakcji na okrucieństwo Niemców stacjonujący w pobliżu oddział AK pod dowództwem Jana Piwnika „Ponurego” przeprowadził akcję odwetową. Wybór padł na niemiecki pociąg. Po jego zatrzymaniu (około 1 km od Michniowa) partyzanci oddali kilka serii strzałów w kierunku wagonów z napisem „nur für Deutsche”. Na odchodne umieścili też napis: „Zemsta za Michniów”.

Jan Biela nie był świadkiem kolejnej pacyfikacji Michniowa, która stanowiła reakcję na odwet partyzantów. Ocalenie zawdzięczał temu, że w porę opuścił wieś wraz z najbliższą rodziną. W wyniku kolejnej pacyfikacji miejscowość została doszczętnie spalona przez Niemców, którzy zamordowali niemal wszystkich jej mieszkańców. Ponadto dokonali grabieży mienia. Łącznie w dniach 12 - 13 lipca 1943 roku zostało zamordowanych 204 mieszkańców tej świętokrzyskiej wsi (102 mężczyzn, 54 kobiety i 48 dzieci). Najmłodszą ofiarą niemieckich zbrodni był dziewięciodniowy Stefan Dąbrowa.

 

1 J. Gapys, Pacyfikacje i eksterminacja wsi polskich na terenie Generalnego Gubernatorstwa, martyrologiawsipolskich.pl, dostęp: 20 września 2019

2 Jan Biela po wojnie pracował jako nauczyciel w szkołach podstawowych w Górznie oraz Krajence.

3 J. Biela, Michniowska Golgota, wspomnienia spisane w 2002 roku, kopia maszynopisu w zbiorach autora

4 E. Kołomańska, Michniów w okresie II wojny światowej, www.martyrologiawsipolskich.pl, dostęp: 20 września 2019

5 J. Biela, Michniowska Golgota, wspomnienia spisane w 2002 roku, kopia maszynopisu w zbiorach autora

6 Tamże.


Napisz komentarz

Komentarze

Temperatura: 3°C Miasto: Złotów

Ciśnienie: 1009 hPa
Wiatr: 20 km/h

Reklama Marcin Porzucek - Poseł na Sejm RP
KOMENTARZE
Autor komentarza: BUCHA Treść komentarza: Po co to pitolenie. Zawsze było jasne dla wszystkich , obowiązywało 10% od wartości. Data dodania komentarza: 21.11.2026, 19:32 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast Autor komentarza: Z indeksu Google Treść komentarza: Janusz Lemanowicz / Janusz L. – osoba określana w lokalnych publikacjach z regionu pilskiego jako komentator/internauta, wobec której w przeszłości zapadały wyroki w sprawach z art. 212 k.k. (m.in. w 2014 roku oraz prawomocnie w 2022 roku) i o której wspominano w kontekście sprawy upomnienia przez prezesa UODO w 2026 roku. Ktoś wie o co chodziło z UODO? Data dodania komentarza: 21.11.2026, 19:08 Źródło komentarza: Akcja kryptonim ,,Bulaj" minęło kilka lat i sprawa się wyjaśniła Autor komentarza: Oklapnięte oko Treść komentarza: B20 Data dodania komentarza: 21.11.2026, 19:05 Źródło komentarza: Akcja kryptonim ,,Bulaj" minęło kilka lat i sprawa się wyjaśniła Autor komentarza: Stawka mniejsza niż robota Treść komentarza: Kwota nie jest tajemnicą, wiem bo dobrze temat znam. Zresztą masz go nicku. Złotów był słynny także wśród branży muzycznej i wszelkiej maści występujących którzy już na etapie ustalania terminu musieli potwierdzić, że znajà warunki wydatkowania z ich gaży, że zostaje w Złotowie. Podobnie jak wśród przedsiębiorców ta wiedza jest taka jest także wśród branży muzycznej w Polsce. Data dodania komentarza: 21.11.2026, 13:58 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast Autor komentarza: Kup Xanan 2 mg, Diazepam 10 mg, Nalbufinę 20 mg/ml Treść komentarza: Kup Xanan 2 mg, Diazepam 10 mg, Nalbufinę 20 mg/ml – leki przeciwbólowe, środki na stany lękowe, preparaty na powiększenie członka. Czysta metamfetamina (kryształ), ketamina (w ampułkach/proszku), grzyby halucynogenne, wkłady z DMT, Adderall, fentanyl, fałszywe dokumenty... BEZPIECZNE METODY PŁATNOŚCI: Bitcoin, USDT, ETH itp. WhatsApp: +237-687-110-025 Odwiedź nasz kanał na Telegramie: https://t.me/allcare_center Obsługa klienta: ( [email protected] ) ID na Telegramie: @maybach1010 ID na Signal: +1(978)225-0960 Data dodania komentarza: 21.11.2026, 12:06 Źródło komentarza: Konflikt wokół salonu fryzjerskiego w Złotowie Autor komentarza: Dekabakszysz Treść komentarza: Jest jeszcze jedna, niezwykle istotna kwestia dotycząca kosztów, jakie wszyscy ponosimy jako mieszkańcy. Chodzi o inwestycje, roboty zewnętrzne oraz zlecenia na różnego rodzaju usługi. To delikatny temat, ale wszystko wskazuje na to, że właśnie w tym obszarze „ucieka” ze spółdzielni najwięcej pieniędzy choć procentowo kwota ta nie jest tajemnicą. Utarła się i jest stała dla wszystkich, którzy wchodzą do tej gry. Uważam, że mieszkańcy – lub powołana spośród nas komisja społeczna na zasadzie społecznego audytu – powinni przyjrzeć się dokumentacji, przetargom i kosztorysom wykonywanych prac,szczególnie wykonawcom. Po tej wiedzy dotrzeć i prosto z mostu porozmawiać z przedsiębiorcami o tej sprawie. Zapewniam, że nikt już z tego nie robi tajemnicy. W środowisku biznesowym krąży na temat funkcjonowania naszej spółdzielni wiele niepokojących opinii. Mówi się wprost o „innym świecie” i mechanizmach, które sztucznie podrażają realizację usług dla SM Złotów. Dotarcie do tych informacji nie jest trudne – wymaga jedynie chęci, wglądu w dokumenty i spokojnej rozmowy z ludźmi z branży, którzy sami mają już dość obecnych standardów. Czas najwyższy sprawdzić, na co dokładnie idą nasze pieniądze. Data dodania komentarza: 20.11.2026, 21:15 Źródło komentarza: Mieszkańcy liczą każdą złotówkę. W tle tenis, „Materiał Partnera” i pytania o pieniądze Spółdzielni Piast